2014-02-28

Шинэ ном: Телевизийн тухай А-Я хүртэл


"Телевизийн тухай А-Я хүртэл" (нэр томъёоны тайлбар толь) хэвлэгдэж гарлаа. Телевизийн салбарт түгээмэл ашигладаг 190 гаруй нэр томъёог цагаан толгойн үсгийн дарааллаар жагсааж, дэлгэрэнгүй тайлбарласан. Мөн телевизийн нэр томъёог МОНГОЛ-ОРОС-АНГЛИ хэлээр орчуулсан. Иймд ТВ-ийн салбартай холбоотой эх бичвэр, эрдэм шинжилгээний бүтээл, ном орчуулахаар ажиллаж байгаа хүмүүст ч энэ ном тус болж чадна
Өмнө нь Монгол Улсад телевизийн нэр томъёоны тайлбар толь хэвлэгдэж байгаагүй юм. Телевизийн салбарт ажиллаж байгаа уран бүтээлчид, их дээд сургуульд сэтгүүл зүйн ангид сурдаг оюутнуудад энэ ном тус болно гэдэгт итгэлтэй байна. Та энэ номыг худалдан авахыг хүсвэл МУИС-ийн Сэтгүүл зүйн тэнхимд хандана уу?

2013-05-02

Мэргэжлийн үүргээ биелүүлж яваад амь үрэгдсэн сэтгүүлчдийг дурсах өдөр


Мэргэжлийн үүргээ биелүүлж байгаад амь насаа алдсан сэтгүүлчдийн дурсгалыг хүндэтгэх өдрийг ОХУ-д 1991 оноос эхлэн тэмдэглэж иржээ. ОХУ-ын “Сэтгүүлчдийн холбоо”-ныхон энэ өдрийг санаачилсан байна.

1991 оны есдүгээр сард Оросын телевизийн сурвалжлагч Виктор Ногин, зураглаач Геннадий Куренной нар Югослав улсын нутаг дэвсгэрт амиа алдсан юм. Тэдний дурсгалыг хүндэтгэх зорилгоор 1991 оны 12 дугаар сарын 11-нд мэргэжил нэгт нөхөд нь, төрөл төрөгсөд нь цугларсан байна. Сербийн зэвсэгт бүлэглэлийнхэн тэдний машин руу гал нээсэн нь хожмын мөрдлөгөөр тодорхой болсон юм. Одоо 12 сарын 15-нд ОХУ-д мэргэжлийн үүргээ биелүүлж байгаад амь насаа алдсан сэтгүүлчдийн дурсгалыг хүндэтгэх өдрийг тэмдэглэж байна. Сэтгүүлчийн мэргэжил бол дайны цагт төдийгүй, энхийн цагт ч эрсдэл өндөр гэж тооцогддог.
2012 онд дэлхийн хэмжээнд мэргэжлийн ажил үүргээ биелүүлж байгаад 119 сэтгүүлч амиа алдсан байна. Энэ тоо баримтыг International Press Institute мэдээллэсэн юм. 2012 онд сэтгүүлчдэд хамгийн халтай улс нь Сири байлаа. 2010 оноос 2012 оны хооронд Сири улсад 36 сурвалжлагч амиа алдсан байна. Жагсаалтын хоёрдугаарт Сомали улсын нэр бичигджээ. 2012 онд тус улсад 16 сэтгүүлч ажлаа хийж яваад амь үрэгдсэн байна. Мексик,
Пакистан, Филиппин улс сэтгүүлчдэд аюултай орнуудын жагсаалтанд дээгүүр байр эзэлдэг.
2002 онд Колумын их сургуулийн сэтгүүл зүйн салбарынхан Курт Шоркийн нэрэмжит шагналыг бий болгожээ.  Хараат бус сурвалжлага хийсэн, эрэн сурвалжлах сэтгүүл зүйн салбарт үнэ цэнэтэй хувь нэмэр оруулсан сэтгүүлчид энэ шагналыг олгодог. Сэтгүүлч Курт Шорт нь Ройтерс агентлагын даалгавараар 2000 оны 5 сарын 24-нд Сьерра Леон улсад амиа алдсан юм.
2001 онд ОХУ-д сэтгүүлч агсан Артем Боровикийн нэрэмжит шагналыг бий болгосон байна. Мэргэжлийн  үүргээ биелүүлж явахдаа амиа алдсан сэтгүүлчдийн дурсгалыг жил бүрийн 5 сарын 3-нд Дэлхийн хэвлэлийн эрх чөлөөний өдөр дурсдаг. Жил бүрийн 9 дүгээр сарын 8-нд сэтгүүлчдийн эв нэгдлийн өдрийг дэлхий даяар тэмдэглэдэг. Дэлхийн хоёрдугаар дайны үед Чехийн сэтгүүлч Юлиус Фучик 9 дүгээр сарын 8-нд амиа алдсан юм.

2011-03-19

Гадаадын сэтгүүлчээс айх нь....

Египепийн хувьсгал ялсанаас хойш дэлхийн олон орны Засгийн Газар гадаадын сэтгүүлчдээс жийрхэх болжээ. Энэ нь "Аль-Жазирын нөлөөтэй" холбоотой юм.  Хосни Мубаракын дэглэм Катарын "Аль Жазира" телевизийн мэдээллийн бодлогыг эрс шүүмжилж Нил мөрний эрэг дагуу болж байгаа үйл явдлын талаар дэвэргэж  мэдээллэж хүмүүсийг гудамжны үймээн оролцох хүслийг нь бадрааж байсан гэж Хосни Мубаракын талынхан үзэж байлаа.  Энэ ч үндэслэлээр Египет улсад "Аль Жазира" теле сувгийг хориглож байлаа.


Гадаадын сэтгүүлчдээс жийрхэх чиг хандлага нь хувьсгалийн "вирус"-ээс түргэн тархаж байна. 2 сарын 11-нд  Хосни Мубарак Египетийн ерөнхийлөгчийн албан тушаалаа орхихоос ч өмнө Иран улсад Их Британий "Би Би Си" телевизийн нэвтрүүлгийн хориглосон юм. Учир нь Египет улсад болж байгаа үйл явдлыг Иранчууд "Би Би Си" сувгаар шимтэн үзэж байгаа нь тодорхой болсон юм. 3-р сарын эхээр Хятад улсад болсон эсэргүүцлийн цуглааны тухай сурвалжлага бэлтгэсэний дараа Хятадын цагдаа болон бусад төрийн байгууллагаас  сануулга авсан гэж гадаадын сэтгүүлч нар гомдол мэдүүлсэн юм. Хятадын интернэт форумд сөрөг хүчнийхэн нь цуглаан хийх гэж байгаа тухай зарлалыг нэрээ хэлэхээс татгалзсан хэсэг хүмүүс бичиж үлдээж байсан юм.  Цагдаа нар энэ зарлалын дагуу явж очиход хэдхэн гадаад сэтгүүлч нарыг ч олж харж байжээ. дараа нь гадаадын сэтгүүлч нар цагдаагийн хамгаалалтын зургийг авч мэдээ бэлтгэж байв. БНХАУ-ын төрийн харъяалалтай англи хэлээр хэвлэгдэн гардаг The Global Times сонин 2011 он гарсанаас хойш хэд хэдэн удаа гадаадын сэтгүүлч нар хятадын нийгмийг зориудаар харлуулан бичиж байна гэх утгатай мэдээлэл хэвлэх болжээ. 3 сарын 11-нд Ираны засгийн газар France-Presse агентлагийн Тегеран дахь товчооны дарга Жей Дешмукийг албадан эх орноосоо гаргажээ. Ираны засгийн газар түүнийг эх орноосоо албадан гаргах болсон шалтгаанаа тайлбарлаагүй. Гэхдээ түүнийг нутгаасаа хөөж гаргасан шалтгаан нь илэрхий. Жей Дешмук 
иран улсад болж байгаа жагсаал цуглаан тухай мэдээ бэлтгэж байсан юм. 3 сарын 15-нд Йемен улсад ажиллаж байсан гадаадын 4 иргэнийг нутгаасаа хөөжээ. Америкийн The Los Angeles  сонинд зориулан бичдэг Хейли Суитленд Эдвардс, The Washington Post сонинд нийтлэлээ илгээдэг байсан Порш Уокер, The Wall Street Journal -д мэдээлэл дамжуулдаг байсан Оливер Холс, Time сэтгүүлд зориулан гэрэл зураг авдаг байсан Жошуа Марисич нар фрилансер байсан юм. Тэднийг албадан гаргасны дараа Йемен улсад гадны сэтгүүлчдийн тоо гарын таван хуруунд багтаах цөөхөн болжээ.Үүний дараа Йемен улсад болж байгаа үйл явдлын тухай маш бүрхэг мэдээлэл ирэх болжээ. Тэгвэл одоо өөр нэг түүхийг сонирхуулая. Иргэний дайнаар хоёр хуваагдаад байгаа Ливи улсад анхаарлаа хандуулая. 3 сарын 8-нд The Guardian сонины Триполи дахь сэтгүүлч Питер Бомонт: Ливиийн удирдагч Мауммар Каддафигийн дэглэм гадны сэтгүүлчдэд харгис хандаж байна. Гадаадын сэтгүүлчдийг бөөнөөр нь хомроглон саатуулж байна. Тухайлбал "Би-Би-Си" -ийн сэтгүүлч Фераса Киллани, Гоктая Коралтана, Криса Кобб-Смита нарыг 3 сарын 7-нд саатуулж, зоджээ. 
Гадаадын сэтгүүлчдийг гадуурхаж, нутгаасаа хөөж байгаа нь эрх баригчид ямар нэг зүйлийг нуун дарагдуулж байна гэсэн хардлага сэрдлэгийг эрхгүй төрүүлж байна.

2011-02-22

Яаралтай..Ливид байдал хурцдаж байна.

Ливийн эрх баригчид сөрөг хүчний жагсагчдыг таслан зогсоохын тулд цэргийн хүч хэрэгллээ. Өнгөрсөн шөнө Ливийн агаарын нисэх хүчнийхэн Ливийн хэд хэдэн хот руу бөмбөг хаяжээ. Ливийн нийслэл Триполи хотод ч бөмбөг унасан байна. Ливийн нийслэл хот битүү утаанд автсан байна гэж   Триполид байгаа гадаадын иргэд мэдээлж байна. Жагсагчид руу бөмбөг хаяхаас татгалзсан Ливийн нисэх хүчний хоёр байлдагч Мальта улсад хүрэлцэн ирж улс төрийн оронгнол хүссэн байна. Агаараас бөмбөгдөх үед ойролцоогоор 300 орчим хүн амь насаа алджээ. Ливийн ерөнхийлөгчийн хүү телевизээр үг хэлэхдээ амь үрэгдсэн хүмүүсийн тоог гадаадынхан хэд дахин өсгөж мэдээлж байна гэж мэдэгджээ. Мөн өнгөрсөн шөнө Ливийн төрийн төв телевизээр ерөнхийлөгч Маумар Кадаффи 20 секундын турш үг хэлжээ. Кадаффи Венесуэль улс руу явсан гэдэг мэдээллийг ийнхүү төрийн мэдлийн телевиз нь няцааж байна. Ливи улсад интернэт, гар утасны үйлчилгээг хаасан байна.

2010-11-01

НТВ нэг өдрийн мэдээгээрээ тоглов.

2010 оны 11 сарын 1-ний өдрийн 21 цагийн мэдээллийн хөтөлбөрөө хошин шог болгож хувирчээ. НТВ байгуулагдсаны 4 жилд зориулсан гэсэн тодотголтой мэдээллийн хөтөлбөр.  Мэдээний хөтлөгч нь жүжигчин Сувдаа гуай. Түүнийг жүжигчин гэдэгээр нь л хүлээн авахаас бус телевизийн мэдээллийн хөтөлбөрийн хөтлөгч гэдэг утгаар нь хүлээн авахад хэцүү байв. Нүдэнд дасаагүй болоод нэг л сонин. Мэдээ бэлтгэсэн хүмүүс нь Эрүүл Мэндийн дэд сайд О.Цолмон, "Камертон" хамтлагийн дуучин Болд, зохиолын дууны "хаан" гэж өргөмжлөгдсөн С.Жавхлан , УИХ-ын гишүүн Н.Ганбямба, хошин урлагийн жүжигчин Д.Хүрэлхүү,  УИХ-ын гишүүн Х.Тэмүүжин нар. Эрүүл мэндийн сайд О.Цолмон "Интер ном" дэлгүүр орж хүүхдүүд яагаад ном уншихгүй байна гэдэг асуултыг хариуг хайлаа. Уг нь Эрүүл Мэндийн дэд сайд өөрийнхөө сайн мэддэг эрүүл мэндийн салбарынхаа асуудлыг хөндсөн сурвалжлага хийсэн бол арай дээр байх байсан болов уу. Дуучин Жавхлан "Нарантуул" зах руу харайлгаж мэдээ гэхээсээ богино хэмжээний нэвтрүүлэг хийх шахав. Дээд боловсролтой залуус хар зах дээр наймаа хийж байна гэж өөрөө ярьж эхлээд араас нь өчнөөн олон хүнээс яриа авсанаа гаргав. Асуулт тавиад, өөрөө хариултыг нь дөхүүлж хэлж өгөөд байх юм. За тэгээд араас нь УИХ-ын гишүүн Н.Ганбямба төрийн ордоны хонгилд холхиж улс орны хөгжлийн асуудал, ажил эрхлэлтийн асуудлаар "ангийн найзуудаасаа" ярилцлага авч байх юм.  Энэ эмгэнэлт үзэгдэлийг цааш нь тоочих нь утгагүй биз. 
Дурын хүн ингээд мэдээ хийчдэг юм биш. Юуны тулд сэтгүүлч мэргэжлээр 4 жил сургаж диплом өгдөг юм бэ? Энэ УИХ-ын гишүүн, төрийн яамны дэд сайд, дуучин, жүжигчид ингэж марзагнах ямар ч хэрэгтэй юм байгаан? НТВ-ийнхэн ч сэтгүүлч гэдэг мэргэжлийнхээ үнэ цэнийг ингэж бууруулж, өөрсдийн ажлаа сайн дурынхан болгож хувиргаж байгаа нь ямар ч учиртайн. Харамсав. Би мэргэжилдээ хайртай болохоор ингэж харамсаж байгаан.

2010-05-22

The New Times сэтгүүл

The New Times бол нийгэм-улс төрийн сэдвээр дагнан бичдэг 7 хоног тутмын сэтгүүл юм. Энэ сэтгүүл 64 нүүрээр, 50 мянган ширхэг хэвлэгддэг. Долоо хоног бүрийн даваа гаригийн өглөө энэ сэтгүүлийн шинэ дугаар уншигчдын гар дээр очдог. Энэ сэтгүүлийн газрын түүх нь 1943 оноос эхэлдэг. “Новое время” сэтгүүл 1974 он хүртэл англи, орос, франц, герман, испани, польш, чех, араб хэлээр гарч байлаа. Зөвлөлт нийгмийн үед энэ сэтгүүл улс орны дотоодод болон хилийн чанадад болж байгаа үйл явдлын талаар нийтлэдэг байсан юм. 2006 оны 11 сард энэ сэтгүүлийг Ren Media групп 1 сая доллараар худалдан авсан байна. Ингээд шинэ эзэнтэй болсон сэтгүүл The New Times гэсэн англи нэрээр 2007 оны 2 сард хэвлэгджээ. 2009 оны 1 сарын 16-наас энэ сэтгүүлийн ерөнхий редактороор сэтгүүлч Евгений Альбац ажиллаж байна.

The New Times сэтгүүл

The New Times бол нийгэм-улс төрийн сэдвээр дагнан бичдэг 7 хоног тутмын сэтгүүл юм. Энэ сэтгүүл 64 нүүрээр, 50 мянган ширхэг хэвлэгддэг. Долоо хоног бүрийн даваа гаригийн өглөө энэ сэтгүүлийн шинэ дугаар уншигчдын гар дээр очдог. Энэ сэтгүүлийн газрын түүх нь 1943 оноос эхэлдэг. “Новое время” сэтгүүл 1974 он хүртэл англи, орос, франц, герман, испани, польш, чех, араб хэлээр гарч байлаа. Зөвлөлт нийгмийн үед энэ сэтгүүл улс орны дотоодод болон хилийн чанадад болж байгаа үйл явдлын талаар нийтлэдэг байсан юм. 2006 оны 11 сард энэ сэтгүүлийг Ren Media групп 1 сая доллараар худалдан авсан байна. Ингээд шинэ эзэнтэй болсон сэтгүүл The New Times гэсэн англи нэрээр 2007 оны 2 сард хэвлэгджээ. 2009 оны 1 сарын 16-наас энэ сэтгүүлийн ерөнхий редактороор сэтгүүлч Евгений Альбац ажиллаж байна.

2010-05-12

The Moscow News сонин


The Moscow News сонины анхны дугаар 1930 оны 10 сарын 5-нд хэвлэгдэж, уншигчдийн гарт очсон байна. Энэ сонин эхэн үедээ таван өдрийн давтамжтай хэвлэгддэг байв. Дараа нь хэсэг хугацаанд өдөр тутам гарах болсон. 1949-1955 оны хооронд тус сонины газрын үйл ажиллагааг Оросын эрх баригчид хааж, ерөнхий редакторыг нь шүүхэд өгч байжээ. 1956 оноос The Moscow Times сонины газрыг дахин байгуулав. The Moscow News сонин анх зөвхөн англи хэлээр хэвлэгддэг байжээ. 1956 онд тус сонинг сэргээхдээ англи, франц, итали, испани, араб, эстони, грек, унгар, фин, мөн эсперанто хэлээр хэвлэдэг болсон юм. 1980 оны Москвагийн олимпийн үеэр тус сонинг орос хэлээр гаргах болжээ. Москвагийн мэдээ сонинд тухайн үеийн төр засгийн гаргасан тогтоол, шийдвэр, статистикийн баримт, Орос орны ахуй амьдралын тухай мэдээ, сурвалжлага нийтлэгддэг байлаа. Өөрчлөн байгуулалтын он жилүүдэд энэ сонин либерал ардчилсан үзэл санааг тууштай дэмжиж байсан. Өөрчлөн байгуулалтын он жилүүдэд тус сонин дэлхийн 140 оронд тараагдаж байлаа. 1994 онд “Московские новости” сонины газар хаалттай хувьцаат нийгэмлэг болж бүтцийн өөрчлөлт хийгдсэн байна. Тус нийгэмлэгийн анхны ерөнхийлөгчөөр Александр Вайнштейн ажиллаж байв. 2003 онд тус сонин ЮКОС компаний “Открытая Россия” сангийн мэдэлд иржээ. 2005 оны 1 сард ЮКОС компаний захирал Михаил Ходорковский тус сонины өөрийн эзэмшлийн хувьцаагаа ЮКОС компаний томоохон хувьцаа эзэмшигч Леонид Невзлинд шилжүүлжээ. 2005 оны 7 сард Леонид Невзлин “Москвагийн мэдээ” сонины газрыг Media International Group (MIG)-ийн захирал Вадим Рабиновичид зарсан байна. Харин 2005 оны 10 сард тус сонинг Израилийн бизнесмэн Аркадий Гайдамак худалдан авчээ. 2006 оны 12 сараас Москвагийн мэдээ сонины англи хувилбар “The Moscow news –ийг бэлтгэхдээ Оросын РИА НОВОСТИ мэдээллийн агентлагын туслалцааг авдаг болов. 2008 оны 1 сарын 1-нд The Moscow Times сонины орос хувилбар “Московские новости” хэвлэгдэхээ больжээ. Оросын РИА Новости агентлаг “The Moscow News сонины газрыг брэндийн хамт худалдан авсан байна. 2009 оны 2 сарын 6-нд тус сонины ерөнхий редакторын албан тушаалд Британий сэтгүүлч Тим Уолл томилогджээ. 2009 оны 4 сард тус сонин өнгө төрхөө эрс өөрчилж, дизайнаа илүү чөлөөтэй болгожээ. Мөн нийтлэлийн бодлогодоо өөрчлөлт хийж шинжлэлт бичлэгийн төрлөөс гадна хотын ахуй амьдралын тухай булан нээжээ. Тус сонин 2010 оны байдлаар 45 мянган хувь хэвлэгдэж байна. Гэхдээ тус сонинг ойролцоогоо 79 мянга 500 хүн уншдаг гэсэн тооцоог TNS Gallup Media судалгааны төв хийжээ. 1990-ээд оны эхээр Москвагийн мэдээ сонин араб хэвлэглэхээ больжээ. 17 жил завсарлаад 2009 оны 11 сарын 2-ны өдрөөс тус сонин араб хэлээр гарчээ. Тус сонины араб хувилбар 150 мянган хувь хэвлэгдэж дэлхийн 16 оронд тараагддаг.